Przestrzeń wokół nas wpływa na to, jak żyjemy i jak się zachowujemy. Wpływa też na to, czy i jak bawią się dzieci. Domy, ulice i miejsca publiczne mogą ułatwiać dzieciom spotkania albo je utrudniać.
Łukasz Liebersbach, założyciel Play Drive, przekonał się o tym, gdy mieszkał w Wielkiej Brytanii. Tamtejsze ogródki często oddzielają od siebie wysokie płoty. Każde dziecko ma swój kawałek trawnika do zabawy, ale jest odcięte od dzieci z sąsiedztwa.
Pewnego dnia w czasie burzy silny wiatr przewrócił jeden z paneli ogrodzenia między dwoma domami. W płocie pojawiła się dziura i dzieci z obu ogródków nagle mogły się spotkać. Po kilku minutach grały już razem w piłkę. Nikt tego nie planował. Wystarczyło, że przestrzeń na to pozwoliła.
Dzieci połączone przewróconym ogrodzeniem
Decyzje projektowe mogą zamykać albo otwierać okazje do kontaktu i zabawy. To, jak urządzamy ulice, podwórka i osiedla, może sprzyjać spontanicznej zabawie albo ją tłumić.
Dobrym przykładem jest Marmalade Lane w Cambridge w Wielkiej Brytanii, osiedle zaprojektowane z myślą o wspólnocie i zabawie. Pokazuje, co jest możliwe, gdy architektura wspiera naturalne potrzeby dzieci. Nie ma tam drogich placów zabaw. Są trzy proste decyzje projektowe.
1. Ulica dla ludzi
Najważniejsza decyzja była prosta i odważna: samochody nie wjeżdżają do środka osiedla. Parkingi umieszczono na obrzeżach, a główna uliczka stała się bezpieczną, szeroką przestrzenią do zabawy. Drzwi domów wychodzą prosto na nią. Dzieci grają tu w gry i jeżdżą na rowerach, a sąsiedzi spotykają się bez obawy przed samochodami. To miejsce, w którym toczy się życie osiedla.
2. Okna na wspólną przestrzeń
Domy stoją naprzeciwko siebie i wychodzą na wspólne podwórka i zieleń. To klasyczna zasada projektowania: dorośli mogą zerknąć przez okno na bawiące się dzieci, nie wtrącając się do zabawy. Rodzice są spokojniejsi, a dzieci zyskują pewność siebie i samodzielność.
3. Wspólne miejsce spotkań
W centrum osiedla jest dom wspólny i wspólne ogrody. To miejsce do zabawy w deszczowe dni i naturalne miejsce spotkań sąsiadów. Dzięki temu sąsiedzi się znają i pomagają sobie, trochę jak na wsi.
Marmalade Lane sprzyja swobodnej zabawie
Wniosek z Marmalade Lane jest prosty: żeby wspierać swobodną zabawę, nie potrzeba więcej zabawek ani zajęć. Potrzeba bezpiecznych przestrzeni, w których sąsiedzi się znają. O miejscu na zabawę warto myśleć przy każdym nowym osiedlu i każdej przebudowie podwórka. To zadanie dla urbanistów, deweloperów, spółdzielni mieszkaniowych i samorządów.